Składniki wynagrodzenia za nadgodziny
Bardzo często przedmiotem rozważań prowadzonych nad art. 151 § 1 KP jest sposób wyliczenia dodatku do wynagrodzenia – w zależności od tego w jaki dzień wykonywania była praca w godzinach nadliczbowych oraz czy przekroczona została norma dzienna czy też tygodniowa. Nie mniej ważna pozostaje kwestia, co należy rozumieć przez tak zwane wynagrodzenie normalne, które należy się za pracę w godzinach nadliczbowych.
Wskazany wyżej podział na wynagrodzenie normalne oraz dodatek jest efektem obowiązku zapłaty wynagrodzenia normalnego jako świadczenia wzajemnego za sam fakt wykonywania pracy – wszak art. 80 KP stanowi, iż wynagrodzenie należy się za pracę wykonaną – oraz dodatku, który stanowi rekompensatę za pracę ponad przewidziane normy obowiązującego danego pracownika rozkładu czasu pracy.
„Normalność” w orzecznictwie
Nie istnieje przepis, który by wprost wskazywał, co wchodzi w skład normalnego wynagrodzenia. Konieczne jest w takiej sytuacji sięgnięcie do orzecznictwa. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1986 roku (I PRN 40/86, OSNC 1987, Nr 9, poz. 140) orzeczono, iż przez normalne wynagrodzenie „należy rozumieć takie wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a więc obejmujące zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania jak i dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym, jeżeli na podstawie obowiązujących w zakładzie pracy przepisów płacowych, pracownik ma prawo do takich dodatkowych składników.”
Sąd Najwyższy podkreślił również, że wypłacając normalne wynagrodzenie należy pamiętać o takich składnikach jak chociażby dodatek funkcyjny, dodatek za staż pracy, dodatek za pracę szkodliwą dla zdrowia jak również wszystkie inne dodatki stale danemu pracownikowi wypłacane, gdyż przyjmują wówczas charakter „normalnych” świadczeń. Taki sam charakter należy również przyznać premii, jeżeli ma charakter stały i nie jest uzależniona od uzyskania określonych konkretnych osiągnięć w pracy, nie objętych zadaniami wykonywanymi w godzinach nadliczbowych.
Co jest normalnym wynagrodzeniem?
Zatem normalne wynagrodzenie wypłacane pracownikowi wykonującemu pracę w godzinach nadliczbowych to wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Obejmuje wynagrodzenie zasadnicze wynikające z osobistego zaszeregowania oraz świadczenia dodatkowe o stałym charakterze, które przysługują pracownikowi na podstawie wewnątrzzakładowych przepisów płacowych. Wobec powyższego premia uznaniowa nie będzie spełniać tego warunku – nie ma ona charakteru stałego, zatem nie zalicza się jej do normalnego wynagrodzenia.
Należy jednocześnie pamiętać, że kwotę podstawy do wyliczenia dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych stanowi dla pracownika wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną. Co do zasady będzie to więc wynagrodzenie zasadnicze, a nie wynagrodzenie normalne.
