DEFINICJA

Luka płacowa

Luka płacowa (ang. gender pay gap) jest miarą zróżnicowania wynagrodzeń ze względu na płeć. Wyróżniamy dwa rodzaje luki płacowej: skorygowaną i nieskorygowaną. Różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn są zauważalne na wszystkich stanowiskach, w szczególności na szczeblach menedżerskich. Luka płacowa występuje w większości krajów. Obecnie coraz więcej państw wykorzystuje różne narzędzia mające na celu zlikwidowanie dyskryminacji płacowej. Przedsiębiorstwa również badają wysokość nierówności płacowej wewnątrz firmy.

Jak obliczyć lukę płacową?

Rodzaje luki płacowej

Przyczyny luki płacowej

Jak obliczyć lukę płacową?

Luka płacowa obliczana jest jako iloraz różnicy między wynagrodzeniem brutto mężczyzn i kobiet przez wynagrodzenie brutto mężczyzn. Podstawą do obliczenia luki płacowej może być przeciętne miesięczne wynagrodzenie, mediana wynagrodzeń lub przeciętna stawka godzinowa.

Luka płacowa obliczana jest wzorem:

  • x - wartość luki płacowej
  • m - stawka wynagrodzenia brutto mężczyzn
  • k - stawka wynagrodzenia brutto kobiet

Obliczając lukę płacową na wybranym stanowisku należy pamiętać o tym, aby porównywać ze sobą tzw. ,,pracowników bliźniaczych” czyli pracowników podobnych do siebie np. stażem pracy, wykształceniem itp.

Przykład:

Kobieta i mężczyzna z wyższym wykształceniem i 3-letnim stażem na stanowisku księgowego zarabiają odpowiednio 3 000 PLN i 4 000 PLN brutto. Ile wynosi luka płacowa na tym stanowisku?

Luka płacowa na stanowisku księgowego wynosi 25%. Oznacza to, że kobieta zarabia o 25% mniej od mężczyzny zajmującego to samo stanowisko i posiadającego takie same kwalifikacje.

Rodzaje luki płacowej:

  • nieskorygowana czyli taka, która różnicuje wynagrodzenia tylko ze względu na płeć. Obliczając ten rodzaj luki płacowej bierzemy pod uwagę całą populację.

  • skorygowana uwzględnia różne cechy pracownika takie jak np. wykształcenie czy doświadczenie. Obliczając ten rodzaj luki płacowej bierzemy pod uwagę pracowników ,,podobnie usytuowanych” czyli takich, którzy posiadają cechy wspólne. Najczęściej są to osoby na tym samym stanowisku, z podobnym stażem pracy i wykształceniem. Skorygowana luka płacowa może uwzględniać również takie czynniki jak branża czy województwo.

Przyczyny luki płacowej:

  • cechy indywidualne (wiek, poziom wykształcenia, doświadczenie zawodowe),

  • rodzaj zatrudnienia (stanowisko, rodzaj umowy, warunki zatrudnienia),

  • cechy organizacji (sektor działalności, wielkość firmy),

  • nieobecności (np. macierzyństwo),

  • mniejsza skłonność kobiet do ryzyka,

  • negocjacje płacowe są rzadziej inicjowane przez kobiety,

Czy wiesz, co oznaczają pojęcia?

Zjawisko lepkiej podłogi polega na tym, że awans z relatywnie niskich stanowisk jest trudniejszy w przypadku kobiet niż mężczyzn. Pojęcie to zwykle odnosi się do zawodów o niskim statusie, prestiżu i niewielkich dochodach. Zjawisko to dotyczy kobiet, które realnie nie mają szans na poprawę swojej sytuacji z przyczyn od nich niezależnych. Lepka podłoga dotyczy prostych i niewymagających kwalifikacji zawodów, w których trudno jest wyznaczyć ścieżki kariery (np. sprzątaczka czy krawcowa).
Pojęcie to oznacza bariery, które uniemożliwiają kobietom możliwość awansu na najwyższe stanowiska kierownicze. Ograniczenia te wynikają przede wszystkim z przekonań, stereotypów lub kultury organizacyjnej. Zjawisko to polega na tym, że gdy kobiety są blisko awansu na wyższe stanowiska, to napotykają na swej drodze przeszkody, które im to uniemożliwiają.
Zjawisko szklanych ruchomych schodów opiera się na tym, że istnieją bariery w osiąganiu awansu przez kobiety nawet w branżach sfeminizowanych, w którym kobiety dominują. Zajmują one zwykle niższe stanowiska, a kadra zarządzająca zazwyczaj składa się z mężczyzn. W Polsce to zjawisko jest dobrze widoczne, np. w edukacji, gdzie stanowiska dyrektorów szkół zajmują zwykle mężczyźni, natomiast nauczycielami są zazwyczaj kobiety.
Pojęcie to zyskało na popularności w latach siedemdziesiątych. Zjawisko to zamykało kobiety w stereotypowych wzorcach – matki i strażniczki ogniska domowego. W dziedzinach uważanych za typowo męskie, kobiety mają ograniczone szanse podjęcia pracy w tych zawodach. Aksamitne getto oznacza niedopuszczenie kobiet do kierowania działami technicznymi czy produkcyjnymi.

Według Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń w bankowości luka płacowa wynosi:

  • średnio – 34%,

  • na szczeblu dyrektorskim – 25%,

  • na stanowisku analityk kredytowy – 10%.

Zastanawiasz się, jak zbadać lukę płacową w swojej firmie?

DANE

Luka płacowa na świecie

Zgodnie z metodologią Eurostatu luka płacowa obliczana jest na podstawie przeciętnych stawek godzinowych wynagrodzeń ogółem brutto za czas opłacony (dla kobiet i mężczyzn zatrudnionych we wszystkich grupach sekcji PKD 2007 z wyłączeniem rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa, administracji publicznej i obrony narodowej, oraz obowiązkowych zabezpieczeń społecznych; w podmiotach o liczbie pracujących powyżej 9 osób).

Według danych Eurostatu luka płacowa w Polsce wynosi 7,2%. Obliczona jest na podstawie danych GUS. Wskaźnik luki płacowej w Unii Europejskiej wynosi 16,2%.

Nieskorygowana luka płacowa na świecie według danych Eurostat w 2016 roku

Szwecja 13.3%
Wielka Brytania 21.8%
Irlandia 13.9%
Grecja 12.5%
Włochy 5.3%
Rumunia 5.2%
Finlandia 17.4%
Estonia 25.3%
Polska 7.2%
Czechy 21.8%
Hiszpania 14.2%
Francja 15.2%
Niemcy 21.5%
Belgia 6.1%
Luksemburg 5.5%
Mapa
Wykres

Żródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie danych Eurostat 2016

DANE

Luka płacowa w Polsce

Nieskorygowana luka płacowa

Według danych GUS, nieskorygowana luka płacowa w Polsce w 2016 roku wyniosła 7,2%.

Luka płacowa obliczana jest przez GUS na podstawie przeciętnych stawek godzinowych wynagrodzeń ogółem brutto za czas opłacony (dla kobiet i mężczyzn zatrudnionych we wszystkich grupach sekcji PKD 2007 z wyłączeniem rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa, administracji publicznej i obrony narodowej, oraz obowiązkowych zabezpieczeń społecznych; w podmiotach o liczbie pracujących powyżej 9 osób).

Luka płacowa obliczana jest wzorem:

  • x - wartość luki płacowej
  • m - stawka wynagrodzenia brutto mężczyzn
  • k - stawka wynagrodzenia brutto kobiet

Skorygowana luka płacowa

Według badania instytutu sondażowego IBS z 2015 roku, wykonanego dla MRPiPS, skorygowana luka płacowa w Polsce mieści się w przedziale 14 - 24%. W raporcie zostały pokazane nierówności płacowe kobiet i mężczyzn w Polsce oraz w innych krajach Unii Europejskiej. Pełny raport można znaleźć tutaj.

Na mapie przedstawione są wartości skorygowanej luki płacowej obliczonej na podstawie danych płacowych pochodzących z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń 2019. Luka płacowa została obliczona na podstawie miesięcznych wynagrodzeń całkowitych brutto osób pracujących w firmach różnej wielkości, zatrudnionych na umowę o pracę.

Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak w 2019 roku

ARTYKUŁY

Więcej o luce płacowej

1

Co powinniśmy wiedzieć o luce płacowej?

zobacz artykuł
2

Luka płacowa na świecie

zobacz artykuł
3

Luka płacowa w wybranych krajach

zobacz artykuł
4

Luka płacowa - wywiad z Małgorzatą Druciarek z Instytutu Spraw Publicznych

zobacz artykuł
5

Równość płac - dobre praktyki w Philip Morris Polska

zobacz artykuł
6

Luka płacowa na różnych szczeblach zarządzania w instytucjach prywatnych i publicznych

zobacz artykuł
7

Wynagrodzenia kobiet i mężczyzn w handlu w 2018 roku

zobacz artykuł
DANE

Organizacje zajmujące się luką płacową

Coraz więcej organizacji opracowuje różne rozwiązania zmniejszające lukę płacową. Możemy do nich zaliczyć:

Aplikacja "Równość wynagrodzeń"

Aplikacja Równość Płac jest narzędziem przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dla przedsiębiorstw i instytucji publicznych do badania różnic w wynagrodzeniach pracowników. Narzędzie to pozwala w łatwy sposób zweryfikować, czy przedsiębiorca wynagradza za taką samą pracę w równy sposób. więcej o aplikacji

Certyfikat Równych Płac

Firmy, w których pracownicy wynagradzani są równo i sprawiedliwie mogą otrzymać Certyfikat Równych Płac. Jest to inicjatywa stworzona przez Equal Salary Foundation, niezależną organizację non-profit z siedzibą w Szwajcarii. więcej o certyfikacie

Masz pytania? Zapraszamy do kontaktu!